Trong The Odyssey của Nolan, có 1 thằng bé con ông chăn cừu nhận đi lính thay cậu chủ để nhà kia nuôi bố nó. 10 năm sau nó chết trên bãi biển thành Troy, còn tướng của nó nấp trong bụng con ngựa gỗ, cách nó vài tấc.

Thằng bé tên là Sinon. Sử thi Odyssey của Homer không có nhân vật này, Nolan thêm cậu vào, kèm 1 lá thăm bằng gỗ có mấy vết khía ở cạnh. Sinon giữ lá thăm ấy suốt 10 năm đánh Troy, cậu chết rồi thì Odysseus giắt nó trong thắt lưng thêm 10 năm lênh đênh nữa.

I - LÁ THĂM ĐI LÍNH

Hồi Sinon còn nhỏ, có lần Odysseus dẫn đám thiếu niên Ithaca đi săn lợn rừng. Ông với tay ra sau lấy tên, cả đám tranh nhau đưa, ông cầm mũi tên của thằng nhỏ thó nhất là Sinon. Con lợn lao tới, Antinous (về sau là kẻ cầm đầu đám cầu hôn vợ Odysseus) bỏ chạy đầu tiên, cả đám chạy theo, chỉ mình Sinon đứng lại. Tố chất cầm đầu của Antinous lộ ra từ bé, cầm đầu cả lúc bỏ chạy. Lần ấy Odysseus bị nanh lợn rạch vào chân, để lại cái sẹo mà về sau bà vú nuôi nhìn thấy là nhận ra ông.

Khi Agamemnon (vua Mycenae, cầm đầu quân Hy Lạp) gọi quân đánh Troy, Odysseus biết cuộc chiến sẽ dài và chết nhiều người, nên ông bắt lính bằng cách bốc thăm. Antinous bốc trúng. Nhà Antinous hứa cho tiền nuôi bố Sinon, thế là Sinon xin đi thay. Odysseus cầm lá thăm từ tay Antinous trao sang tay Sinon, rồi quay sang nói với bố Antinous: con ông muốn đi thay Sinon nhưng tôi không cho, nó phải ở nhà lo cho gia đình.

Ông bố rưng rưng cảm ơn, còn hứa sẽ bảo con mình trông chừng giúp con trai Odysseus. 20 năm sau, thằng con ấy trông chừng thật, có điều là ngồi trong góc tối với…con dao đặt ngang đùi, mắt không rời Telemachus (con trai Odysseus).

Lớn lên, Antinous bảo với Telemachus là hồi đó hắn tình nguyện xin đi lính, nói ngon ơ. CV tự viết thì thêm 1 dòng tình nguyện có tốn đồng nào đâu. Telemachus đem chuyện hỏi ông lão chăn lợn, ông ngập ngừng bảo: thì bố cậu kể chuyện ấy như thế.

II - KẺ SẮP CHẾT THÌ NÓI THẬT

Lúc đóng con ngựa gỗ, quân Hy Lạp cần 1 người ở lại trên bãi biển, đứng cạnh con ngựa mà nói với quân Troy rằng đây là lễ vật dâng nữ thần Athena. Sinon xin làm. Odysseus hỏi sao cậu cứ phải xin đi, Sinon cười, hỏi lại ông còn nhớ cậu sang đây bằng cách nào không (bằng lá thăm của Antinous đấy). Cậu đưa lá thăm cho Odysseus, nhờ nếu cậu không về được thì mang về cho bố, kể cho bố nghe hết những gì cậu đã làm, còn dặn thêm là cứ thêm mắm thêm muối vào cho hay.

Odysseus không cho cậu biết trong bụng ngựa có người. Quân Troy kéo tới, bắn tên vào tay cậu, rồi 1 ngọn giáo đâm xuyên người cậu, ghim chặt cậu vào thân con ngựa. Mũi giáo xuyên qua cả lớp ván, thò vào bên trong ngay cạnh đầu Odysseus, máu nhỏ từng giọt. Ông áp đầu vào thành gỗ mà khóc, mấp máy môi nói lời an ủi qua tấm ván, còn bên ngoài Sinon thều thào đúng câu ông dặn: đây là lễ vật dâng Athena.

Xuống cõi chết gặp lại, Sinon hỏi ông: bao nhiêu năm như thế mà ông không tin tôi đủ để nói thật à, tôi theo ông sang Troy từ hồi còn là thằng nhóc, ông biết thừa tôi sẵn sàng chết vì ông cơ mà. Odysseus đáp: “kẻ sắp chết thì nói thật. Ta cần cậu tin.”

Vì sao không nói thật với Sinon? Vì quân Troy kề lưỡi gươm đồng vào cằm cậu, nâng mặt cậu lên mà nhìn vào mắt. Nếu biết bụng ngựa đầy quân Hy Lạp thì cậu phải đóng kịch, mà 1 thằng lính đang hấp hối đóng kịch thì nhìn mắt là biết. Cậu tin thật nên quân Troy cũng tin, kéo con ngựa vào tận đền Athena.

Odysseus khóc cho cậu thật, về sau còn chôn cất cậu tử tế trên bãi biển Troy. Chẳng qua đứa đã sẵn sàng chết vì ông thì ông thừa hiểu nó sẽ tin ông tới lúc tắt thở, việc gì phải nói thật.

III - THẰNG BÉ TỰ XIN ĐI

Ai muốn bênh vực Odysseus thì có sẵn lý lẽ ngay trong phim. Sinon tự xin ở lại, còn dặn ông thêm mắm thêm muối vào chuyện của mình. Nhờ câu nói dối ấy mà quân Hy Lạp hạ được thành Troy sau 10 năm, không có nó thì còn bao nhiêu người chết nữa.

Ừ thì Sinon tự xin. Nhưng cậu tự nguyện ngay từ ngày bốc thăm, mà thằng con ông chăn cừu xin đi lính thay cậu chủ để có người nuôi bố thì tự nguyện kiểu gì?! Mạng nó lúc ấy rẻ bèo, đổi được bằng 1 lời hứa của nhà giàu. Dưới cõi chết, cậu bảo người đầu tiên tìm tới cậu là bố cậu. Ông chết nghèo, chết 1 mình, những năm cuối phải đi xin ăn của những kẻ như Antinous. Hôm bốc thăm nhà Antinous hứa hươu hứa vượn, rồi có giữ lời đâu.

Còn chuyện trong bụng ngựa có Odysseus, cậu chỉ biết khi xuống dưới ấy, nghe những người chết kể lại.

IV - TRẢ LẠI NỖI NHỤC

Về tới Ithaca, Odysseus giả làm ăn mày. Con trai hỏi tên thì ông xưng là Sinon. Bữa tiệc hôm ấy, ông thả lá thăm vào bát của Antinous, bảo có người nhờ trả lại. Antinous nhìn mấy vết khía, nói không phải của hắn, rồi vớ cái ghế ném vào vai ông. Cậu ấm Ithaca tiếp khách thì phải thế chứ. Hắn hỏi tên, ông bảo tên là Sinon, lấy tên ấy để tưởng nhớ người thanh niên can đảm nhất ông từng gặp.

1 gã ngồi cạnh nhắc: có phải thằng con ông chăn cừu nhà mày không. Antinous đáp không nhớ, ăn cháo đá bát mà quên luôn cả cái bát. Hắn túm vai ông hỏi lá thăm ở đâu ra, ông chỉ thì thầm: ở cái chỗ mày sắp xuống.

Trước đó, Odysseus dặn con trai về nói dối mẹ là đã tới lúc bà nên tái giá. Telemachus hỏi bố nghi mẹ à, ông bảo không nhưng bà có đủ lý do để quên ông rồi (20 năm chứ ít gì). Penelope nghe con nói thì nổi giận, bảo bà chỉ muốn Odysseus.

Mọi người xem phim chắc còn nhớ cảnh ông ăn mày ngồi trên bậc thềm, Penelope ngồi bên kia tấm bình phong, hỏi ông về chồng mình rồi khóc. Bà vú nuôi rửa chân cho ông, thấy cái sẹo nanh lợn thì nhận ra, ông lắc đầu ra hiệu cho bà im. Bà vú biết, con trai biết, còn Penelope ngồi cách ông có 1 tấm bình phong thì không, như Sinon ngày ấy cách ông 1 lớp ván.

Trận cuối, Odysseus đè Antinous xuống, nhét lá thăm vào miệng hắn, bảo xuống dưới ấy gặp Sinon thì nói ta đã trả lại nỗi nhục cho mày. Cuối phim, ông giao ngôi cho con, cùng Penelope giong thuyền về phía tây. Dưới cõi chết, Sinon đã dặn ông đúng như thế: về tới nhà thì lấy thuyền mà đi về phía tây, tới khi gặp đất thì làm lễ cho những người lính của ông…