Đầu tháng 11/2026, dưới bài về ông Jensen Huang, câu mọi người comment nhiều nhất là “anh hùng khó qua ải mỹ nhân”. Có bạn còn gõ thêm: “Ô nào chả thế, giàu đổi bạn, sang đổi vợ”. Có 1 comment khác thì nói ngược lại: “thế mà h phụ nữ nhận sai ngoại tình thì k ai khen”. Comment này mình đồng ý cả 2 tay.
Mọi người để ý mà xem, câu ải mỹ nhân chỉ dùng cho đàn ông, nói xong là thành chuyện thường, ông nào chả thế. Đàn bà mà yêu nhầm người thì chẳng ai bảo là ải gì cả, Mỵ Châu ngày xưa bị gọi thẳng là GIẶC.
I - TỪ HOMER ĐẾN ARISTOTLE
Trong Iliad của Homer, Agamemnon (thống soái quân Hy Lạp) cướp nàng Briseis của Achilles, Achilles điên tiết bỏ trận, thế là quân Hy Lạp thua sấp mặt. Tới lúc phải làm lành, ông đứng trước toàn quân bảo: “tôi không có lỗi! Lỗi là ở thần Zeus, ở số phận, ở nữ thần báo oán đi trong bóng tối, chính họ làm đầu óc tôi mê muội”.
Nói kiểu bây giờ thì là: tôi là nạn nhân của thần Zeus.
Nhưng E. R. Dodds (nhà nghiên cứu Hy Lạp cổ người Anh) để ý thấy ngay sau câu ấy, Agamemnon nói luôn: vì tôi bị mê muội, thần Zeus lấy mất trí khôn của tôi, nên tôi xin làm lành và đền bù thật hậu. Đổ lỗi cho thần xong, ông vẫn đền bù đàng hoàng nhé. Bây giờ người ta nói câu ải mỹ nhân xong là thôi, đền bù thì quên sạch 🙂
Khoảng 400 năm sau, tới lượt Aristotle bàn cái cớ này trong cuốn Đạo đức học Nicomachus. Ông bảo nếu cái gì dễ chịu, đẹp đẽ cũng đổ là nó ép mình, thì hóa ra việc gì người ta làm cũng là bị ép hết à. Rồi ông viết: “thật vô lý khi đổ trách nhiệm cho hoàn cảnh bên ngoài mà không cho chính mình, kẻ dễ bị những thứ quyến rũ ấy bắt, rồi việc tốt thì nhận là công mình, việc xấu thì đổ cho cái khoái lạc”.
Câu này viết từ hơn 2.300 năm trước, về kể không ai tin. Đọc cứ như ông vừa lướt… comment dưới bài ông Huang.
II - ODYSSEUS TỰ TRÓI MÌNH VÀO CỘT BUỒM
Anh em đi xem The Odyssey của Nolan chắc còn nhớ cảnh thuyền sắp đi qua chỗ các nàng Siren, những con quỷ biển hát hay tới mức người đi biển nghe xong lao thẳng vào đá. Lính chèo thuyền nhét sáp ong vào tai. Odysseus thì không, ông bảo lính trói mình vào cột buồm, vì ông vẫn muốn nghe xem các nàng hát hay cỡ nào. Cảnh ấy tuyệt đối điện ảnh.
Trong bản gốc của Homer, ông còn dặn lính trước: nếu tôi van xin, ra lệnh cởi trói, thì cứ buộc thêm dây cho chặt. Kế này thì thua Gia Cát Lượng đúng cây quạt 😅
George Loewenstein (nhà kinh tế học hành vi ở Đại học Carnegie Mellon) và đồng nghiệp nghiên cứu chuyện này mấy chục năm: lúc tỉnh táo, người ta toàn nghĩ mình cưỡng lại được, tới lúc nóng nảy, u mê thật mới biết mình bị kéo đi xa bờ hơn mình tưởng.
Năm 2006 ông làm 1 thí nghiệm với 35 nam sinh viên Đại học Berkeley. Mỗi anh trả lời cùng 1 bộ câu hỏi 2 lần, 1 lần lúc bình thường, 1 lần lúc đang xem ảnh nóng. Trong đó có câu “có sẵn sàng nói yêu 1 cô gái chỉ để được ngủ với cô ấy không”, chấm từ 0 tới 100. Lúc tỉnh táo các anh chấm 30, lúc hứng lên vọt lên 51. Cùng 1 anh mà chỉ cách nhau có cái ảnh.
Ông viết trong bài: muốn giữ mình thì đừng trông vào ý chí, người khôn thì né từ đầu, không để mình rơi vào chỗ đó.
Ải mỹ nhân có thật, khoa học công nhận hẳn hoi. Nhưng Odysseus qua được ải là nhờ ông biết mình yếu, nên buộc dây từ lúc còn tỉnh táo.
Mà ải đã có thật thì đàn bà cũng có ải, ải mỹ nam. Thế mà cái cớ ấy người ta chỉ dành cho đàn ông.
III - MỴ CHÂU CŨNG GẶP ẢI, ẢI MỸ NAM
Chuyện Mỵ Châu thì anh em học Ngữ văn 10 chắc còn nhớ. Trọng Thủy, con trai Triệu Đà, sang làm rể An Dương Vương, dụ dỗ vợ cho xem trộm nỏ thần rồi tráo mất cái lẫy. Lúc Trọng Thủy xin về thăm cha, Mỵ Châu hứa lỡ có loạn thì đi tới đâu sẽ rứt lông ngỗng trên áo rắc tới đó để chồng tìm.
Plot twist: có mấy sách cổ hơn bên Trung Quốc (bản gốc đã mất, chỉ còn từng đoạn do sách đời sau chép lại) lại viết là Mỵ Châu thấy Trọng Thủy đẹp trai nên tư thông với chàng luôn. Nói trắng ra, nàng không qua được ải mỹ nam.
Quân Đà kéo sang, vua đặt con gái ngồi sau ngựa bỏ chạy về phương Nam, Trọng Thủy cứ nhìn lông ngỗng mà đuổi theo. Tới bờ biển, rùa vàng hiện lên thét: “Kẻ ngồi sau ngựa chính là giặc đó!”. Vua rút gươm chém con.
Năm 1479, Ngô Sĩ Liên ghi chuyện này vào Đại Việt sử ký toàn thư mà không trách Mỵ Châu câu nào. Ông quay ra trách An Dương Vương: đắp thành “không dè đặt sức dân”, giặc kéo tới nơi vẫn ngồi chơi cờ. Sử thần thì thế, còn dân gian tới giờ vẫn nhớ nàng là “kẻ ngồi sau ngựa”.
Ngô Phù Sai mất nước vì mê Tây Thi, Trụ vương mất nhà Thương vì mê Đát Kỷ, sử gọi chung là hồng nhan họa thủy, tội đổ hết lên đầu người đẹp. Đàn bà làm ải cho đàn ông thì có tội, tự mình gặp ải như Mỵ Châu cũng có tội.
IV - CÂU NÓI 1 CHIỀU
Lev Tolstoy (đại văn hào Nga, ông viết Chiến tranh và hòa bình) mở đầu Anna Karenina bằng vụ ngoại tình của Stiva, anh trai Anna. Anh cặp bồ với cô gia sư người Pháp, bị vợ bắt được. Tolstoy viết anh chẳng hối hận gì, chỉ tiếc là giấu vợ chưa khéo, lại còn nghĩ vợ giờ đã già, hết đẹp, thì công bằng mà nói phải biết điều mà rộng lượng với chồng. Rồi Anna về Moskva khuyên chị dâu tha cho anh, cả nhà lại êm ấm.
Tới lượt Anna, nàng yêu Vronsky, 1 anh sĩ quan trẻ đẹp trai. Mẹ Vronsky biết chuyện thì lúc đầu còn mừng ra mặt, vì bà nghĩ con trai có 1 mối tình với phu nhân thượng lưu thì càng thêm sang. Anna thì chẳng giấu giếm gì. Xem đua ngựa về, nàng nói thẳng với chồng: “em yêu anh ấy, em là tình nhân của anh ấy”.
Nàng nhận thật như thế mà chẳng ai khen câu nào. Cùng 1 mối tình, Vronsky vẫn được mời đi khắp nơi, còn Anna thì nhà nào cũng đóng cửa không tiếp. Cuối truyện, nàng lao mình vào đoàn tàu.
Ngày 8/11/2026, ông Huang viết thư xin lỗi vợ con, không dính 1 chữ nào tới mỹ nhân. Ông gọi chuyện ấy là “những lựa chọn của tôi”. Agamemnon còn đổ lỗi cho thần Zeus, ông Huang thì đến thần cũng chẳng thèm đổ lỗi. Chính chủ đã tự chốt là lỗi của mình, anh em thân chưa mà đi bào chữa hộ :))
Còn Mỵ Châu, muốn người ta tin mình chỉ bị lừa, nàng phải khấn trước lưỡi gươm của chính cha mình: “nếu một lòng trung hiếu mà bị người lừa dối thì chết đi sẽ biến thành châu ngọc để tẩy sạch mối nhục thù”.