Các cụ hay bảo “nghĩ lắm sinh bệnh”. Có thật người hay nghĩ thì dễ ốm yếu hơn không?
Nhà sinh học Robert Sapolsky trả lời câu ấy bằng 1 con ngựa vằn. Ở châu Phi, 1 con ngựa vằn bị sư tử vồ rách bụng, chạy trốn cả tiếng đồng hồ, thoát rồi thì lại tỉnh bơ cúi xuống gặm cỏ. Nó không bị loét dạ dày. Thần kinh thép cỡ này thì mình chỉ biết ngả mũ. Sapolsky lấy luôn chuyện ấy làm tên sách: Why Zebras Don’t Get Ulcers.
Theo ông, lúc bị đuổi, cơ thể con ngựa vằn dồn hết sức cho cơ bắp, dạ dày thôi tiêu hóa, đến đau cũng thấy bớt đau. Mà chuyện ấy xong rất nhanh: hoặc thoát hoặc bị ăn, chẳng có vụ “chờ phản hồi trong 3 đến 5 ngày làm việc”. Chạy xong là cơ thể trở lại như cũ.
Người cũng có đúng bộ máy ấy. Khổ nỗi ngựa vằn chỉ bật nó lên khi sư tử đến thật, còn người bật lên cả khi con sư tử mới chỉ có trong đầu. Bật mode xong không tắt, kệ nó đấy, cứ để nó chạy hàng tháng trời. Ai từng 2 giờ sáng còn nằm tua lại 1 câu lỡ miệng hồi chiều thì biết con sư tử ấy dai cỡ nào. Sapolsky bảo phần lớn bệnh do căng thẳng là từ đây mà ra. Thế thì các cụ nói cũng có phần đúng đấy.
Mà người ta mòn nhất là lúc chờ 1 chuyện không biết bao giờ đến, như chờ sổ hồng chẳng hạn. Theo Hiệp Hội Bất Động Sản Thành phố Hồ Chí Minh, cuối năm 2025 cả thành phố còn hơn 58.000 căn hộ chưa có sổ. Ở chung cư 4S Linh Đông (Thủ Đức), bà Phạm Thị Hoàng mua nhà hơn 10 năm, tới đầu tháng 10/2026 mới được cầm sổ hồng. Bà cảm ơn mọi người đã giúp “cư dân chúng tôi được an tâm sinh sống”. Ở đấy hơn 10 năm rồi, giờ mới được an tâm.
Người Việt mình chờ kiểu ấy nhiều lắm. Chờ lịch xạ trị ở bệnh viện ung bướu, có nơi cả bệnh viện chỉ có 1 máy, người bệnh phải chờ 2, 3 tháng mới tới lượt. Chờ tờ kết quả sinh thiết bác sĩ hẹn tuần sau. Chờ đứa con đi chơi khuya chưa về, gọi mãi không nghe máy. Chờ chồng đi biển những ngày có bão. Chờ con đi xuất khẩu lao động mãi không thấy gọi về. Chuyện nào cũng thế, biết là rồi sẽ có lúc xong, ngặt cái không biết bao giờ. Con sư tử cứ thế nằm trong đầu, đêm nào cũng đuổi.
Người nhà thấy thế thì bảo “đừng nghĩ nhiều nữa”. Nói thế chả có ý gì xấu, có điều nghe như bảo mất ngủ là lỗi tại mình. Trong khi bao giờ có sổ, bao giờ tới lượt xạ trị, đứa con đi chơi bao giờ mới về, chả có cái nào do mình cả…