Muốn con nói giỏi thì phải để con nói, rồi đáp lại con. Bật nhạc thiếu nhi, mở video dạy nói, đọc truyện một mạch cho con nghe cả ngày thì chữ vào tai con nhiều thật mà giúp con nói được rất ít.
Ở Mỹ, mấy nhà khoa học cho 36 bé từ 4 đến 6 tuổi (tầm mẫu giáo nhỡ tới lớp 1 nhà mình) đeo 1 cái máy ghi âm nhỏ suốt 2 ngày ở nhà, để đếm xem bé nghe người lớn nói bao nhiêu chữ và có bao nhiêu lượt qua lại. Cứ con nói mà người lớn đáp lại trong vòng 5 giây, hay người lớn nói mà con đáp lại, là tính 1 lượt. Sau đó các bé làm bài kiểm tra ngôn ngữ và được chụp não lúc nghe kể chuyện.
Bé nói giỏi là bé có nhiều lượt qua lại với người lớn, chụp não ra cũng thế, bé nào nhiều lượt thì vùng não lo việc nói hoạt động mạnh hơn. Số chữ bé nghe thì không đi sát được như thế. Nhà khá giả đúng là cho con nghe nhiều chữ hơn, mà có nhà nghèo bố mẹ trò chuyện với con nhiều lắm. Ông trưởng nhóm nghiên cứu bảo nghe chữ từ ti vi hay cái loa thông minh thì chẳng thấm tháp gì so với 1 lần con nói, bố mẹ đáp.
Ông bà dạy học ăn, học nói, học gói, học mở, mà học nói thì phải có người nói cùng. Các bố mẹ cứ nhìn con xem video là thấy, có ai chờ con đáp đâu, con chưa kịp nói thì bài hát đã sang câu khác. Cô giáo YouTube dạy nhiệt tình thật, mỗi tội chẳng bao giờ chịu nghe học trò nói. Mẹ hỏi “con thích con gì nhất?” rồi đứng chờ thì con phải tự nghĩ ra câu mà nói, nói xong còn nhìn mặt mẹ xem mẹ hiểu chưa. Bác sĩ Nguyễn Thanh Sang ở Bệnh Viện Nhi Đồng 2 nói trên báo Đại Biểu Nhân Dân hồi tháng 5/2026 là ngày càng nhiều trẻ bị đưa đi khám vì xem điện thoại, ti vi nhiều quá, hay gặp nhất là chậm nói.
Nhiều khi chính bố mẹ mới là người giành mic của con. Con vừa chỉ vào cốc nước là mẹ đưa luôn, con kể dở câu là bố nói hộ nốt…