Cho con ngồi trong lớp thì con vẫn hít khói xe gần bằng ngoài sân, mà khói xe làm trí nhớ của con tiến bộ chậm đi.
Sáng 26/10/2026, Hà Nội đứng thứ 3 thế giới về ô nhiễm không khí, nhìn ra đường thấy mù mịt cả. Lọt top 3 thế giới mà cả thành phố không ai muốn ăn mừng. Nhà có con đi học thì đeo khẩu trang cho con ngồi sau xe máy, tới cổng trường là thở phào, con vào lớp rồi. Sở Giáo Dục Hà Nội cũng dặn các trường hễ không khí “xấu” thì chuyển giờ thể dục, giờ chơi vào trong nhà.
Ở Barcelona (Tây Ban Nha), các nhà khoa học theo dõi 2.715 học sinh từ 7 đến 10 tuổi, tầm lớp 2 tới lớp 4 nhà mình, ở 39 trường tiểu học, đặt máy đo muội khói xe ngay trong phòng học và ngoài sân. Muội trong lớp bằng khoảng 94% ngoài sân. Tức là đóng cửa lớp vào cũng gần như chẳng ăn thua.
Suốt 1 năm, cứ 3 tháng các em lại làm 1 bài kiểm tra trí nhớ làm việc trên máy tính. Nói nôm na đây là cái bàn nháp trong đầu: nhớ đề bài trong lúc nhẩm tính, nhớ cô vừa dặn 3 việc mà làm đủ cả 3 (nhà nào có con hay “mẹ ơi con quên mất” là hiểu cái bàn nháp ấy quan trọng cỡ nào). Còn bàn nháp trong đầu bố mẹ U40 thì thôi, khỏi bàn.
Hết năm, trí nhớ ấy ở học sinh trường nhiều khói xe tăng 7,4%, ở trường ít khói xe tăng 11,5%. Nghĩa là trường nào các em cũng tiến bộ, chỉ là học sinh trường nhiều khói xe tiến bộ chậm hơn chừng 1/3.
Chậm như thế thì bố mẹ nhìn con hằng ngày cũng không thấy được. Các bố mẹ chắc cũng thế, cứ xem con có ho, có sổ mũi không để biết bụi nặng tới đâu, con không ho không sốt là cả nhà yên tâm, chẳng ai nghĩ tới chuyện đưa con đi khám. Mà chuyện này lại đúng kiểu mưa dầm thấm lâu, ngày nào con cũng hít 1 ít, phải cả năm học mới thấy chênh.
Lưu ý là các tác giả cũng viết nghiên cứu chưa chứng minh được khói xe là thủ phạm, họ chưa loại hết được chuyện gia cảnh, kiểu trường sát đường lớn thì nhiều con nhà nghèo, học chậm hơn là phải. Nhưng các cặp trường được chọn có gia cảnh tương đương nhau. Ở Barcelona, khu nhiều khói xe nhất lại là khu nhà giàu, con các bà mẹ học cao cũng không thoát.
Bụi Hà Nội thì không phải toàn khói xe, cuối tháng 10 còn khói rơm rạ, bụi từ nơi khác bay về. Thứ người ta đo ở Barcelona là muội và bụi siêu nhỏ từ khói xe, dày đặc nhất ở các trường sát đường lớn, nhất là giờ đưa đón xe cộ chen chúc ở cổng trường. Năm 2013, 1 nhóm của Đại Học Xây Dựng đặt máy đo ngay trên bàn học sinh ở 10 trường tiểu học nội thành Hà Nội. Họ thấy hạt bụi siêu nhỏ trong lớp chủ yếu từ ngoài đường lọt vào.
Con tháo khẩu trang ở cổng trường rồi mới vào lớp…
Lớp con nhà mình cửa sổ quay ra đường hay quay vào sân?